عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
19
مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )
و حكماى ديكر هريك از اجزاى تصوير او را تفسيرى كرده و توجيهى نوشته و كنايه از چيزى دانستهاند كه شرح آنها موجب تطويل است * قال جالينوس فى تفسير كتاب الايمان لبقراط ( الذى تناهى الينا من قصة اسقليبيوس قولان احدهما لغز و الاخر طبيعى اما اللغز فيذهب فيه انه قوّة من قوى اللّه تبارك و تعالى و اما الطبيعى فسيجئى ذكره ) و ( ابقراط ) در حق آن حكيم فرمايد ( ان اللّه رفعه اليه فى الهواء فى عمود من نور ) و ديگرى گويد ( انكشف له امور عجيبة من احوال العلاج بالهام من اللّه ) بالجمله بجهة بعد زمان اسقليبيوس اخبارى كه از وى بما رسيده بيشترش لغز و كنايات و بعضى مخلوط بخرافات است لذا از تحقيق صحت و سقم آنها چشم پوشيده و از شرح احوال او بترقيم عباراتى كه در بعضى از كتب معتبرهء حكما و مورخين ديده شده اكتفا مىرود گويند مبالغهء متقدّمين يونان در تعظيم وى به نحوى بود كه قسم بنام وى ياد مىكردند و در شدايد امور باسم او قربانى مىنمودند و به زيارت هيكلى كه بانحكيم انتساب داشت مىرفتند مؤيد اين قول كلام جالينوس است كه در بعضى از كتب خود فرمايد ( ان اللّه عز اسمه لما خلّصنى من دبيلة قتالة كانت عرضت لى حججت الى بيته المسمى بهيكل اسقليبيوس * و آنچه از نوشتهء بعضى از مورخين مفهوم مىشود سقراط حكيم نيز باسم اسقليبيوس قربانى مىكرده و بعقيدهء اكثر حكما طب اسقليبيوس طب الهى بوده و اغلب اوقات از مغيبات خبر مىداده و مرضائى را كه عموم ناس از برؤ آنها مأيوس بودند معالجه مىفرمود و طب را بشاگردان خود مشافهة تعليم مىكرد و به غير از اهل و اولاد خود به كسى نمىآموخت و از آنها نيز عهد مىگرفت كه بكسان ديگر نياموزند و با خلاف خودشان نيز همين عهد را مرعى دارند كويند بقراط حكيم كه اوّل مدوّن طب است از احفاد آن حكيم عليم مىباشد چنانچه بقراط در كتاب عهود خود شاگردان را مخاطب نموده فرمايد قسم است بر شما اى فرزندان من به خالق موت و حيات و به پدر من و پدر شما اسقليبيوس * بالجمله بنا بقول حكماى سلف طب اسقليبيوس را بايد از طب مكتبى جدا شناخت چنانچه جالينوس در كتابى كه مردم را بعلم طب ترغيب نموده گويد ( ان اللّه اوحى الى